Natalia Ferreyra
Raúl, een 46-jarige journalist, lijdt sinds 2023 aan tinnitus. “Het begon toen ik met vrienden bij een muziekrepetitie was. Ineens had ik een piep in mijn oren. Ik dacht dat het wel weer weg zou gaan, zoals dat meestal ook gebeurt als ik bijvoorbeeld naar een concert ben geweest. Maar helaas, dit geluid is nooit meer verdwenen”, herinnert hij zich.
Hij beschrijft het als een hoog, irritant geluid, variërend in intensiteit van mild tot matig. “Het wordt niet meer of minder. Ik heb er het meeste last van als er verder stilte is. Het belemmert me niet meteen. Ik heb ermee leren leven.”
Mensen die aan tinnitus lijden, omschrijven wat ze horen doorgaans als een rinkelend, brommend, zoemend, suizend, sissend of murmelend geluid. Soms als aanhoudend getjirp. Wanneer het geluid niet afkomstig is van een objectieve externe bron, wordt het tinnitus genoemd. De geluiden kunnen zacht of hard zijn. Als ze langer dan drie maanden aanhouden, spreekt men van ‘chronische tinnitus’. Het kan leiden tot depressie of angst.
Volgens een studie die is gepubliceerd in het toonaangevende medische tijdschrift JAMA Neurology lijdt ongeveer 14,4 procent van alle volwassenen wereldwijd aan tinnitus, wat neerkomt op meer dan 740 miljoen mensen. 120 miljoen van hen lijden aan ernstige tinnitus.
Onbekende oorzaak
Hoewel er geen exacte oorzaken voor tinnitus bekend zijn, brengen specialisten het in verband met blootstelling aan hard geluid. Ook gehoorverlies als gevolg van veroudering of gehoorschade speelt een rol. Sommige kinderen hebben er echter ook last van. Een van de belangrijkste theorieën stelt dat het kan optreden wanneer er schade aan het binnenoor is, waardoor het signaal dat de zenuwen doorgeven aan de delen van de hersenen die geluid verwerken, wordt verstoord.
Ander bewijs wijst erop dat abnormale interacties tussen de auditieve cortex en andere neurale circuits een belangrijke rol spelen. Sommige studies hebben aangetoond dat bij bepaalde personen veranderingen optreden in niet-auditieve hersengebieden (die verband houden met emoties), die op hun beurt de auditieve cortex beïnvloeden.
Verder kan tinnitus een bijwerking zijn van bepaalde medicijnen, of het gevolg zijn van een ophoping van oorsmeer. Ook oorontstekingen, hoofd- en nekletsel, kaakproblemen, evenals aandoeningen zoals de ziekte van Ménière, vasculaire afwijkingen, goedaardige tumoren en chronische aandoeningen zoals diabetes, migraine of bepaalde auto-immuunziekten kunnen tinnitus veroorzaken.
Behandelingen
Het geluid dat mensen die lijden aan tinnitus horen, is niet ‘echt’, maar een symptoom of gevolg van een geluid dat door de hersenen wordt gegenereerd. Er is geen definitieve genezing, maar de onderliggende oorzaak kan worden aangepakt en er kunnen therapieën worden ingezet om de hersenen te helpen het oorsuizen te ‘negeren’.
Volgens José Cruañas, voorzitter van de Spaanse Vereniging van Mensen met Tinnitus (APAT), is er een breed scala aan dure ‘wondermiddelen’ beschikbaar voor wanhopige mensen. Wetenschappelijk onderbouwde behandelingen daarentegen bestaan niet. Er zijn alternatieve behandelingen, zoals therapieën die gebruikmaken van omgevingsgeluiden, ruisgeneratoren of hoortoestellen om het oorsuizen te maskeren en gewenning te bevorderen. Voor mensen met gehoorverlies kunnen hoortoestellen effectief zijn. Voor Cruañas zelf was cognitieve gedragstherapie (CGT) de meest effectieve behandeling.
Psychologe Viviane Gamerro leeft al sinds haar 13de met tinnitus en werkt vanuit dat perspectief met patiënten. Voor haar ligt het probleem in de manier waarop de hersenen geluid interpreteren. “Wanneer tinnitus een bedreiging vormt voor het zenuwstelsel, je rust, je concentratievermogen of je gevoel van innerlijke veiligheid, dan wordt de aandoening een groot probleem”, merkt ze op. Volgens de specialist ontwikkelen veel mensen angststoornissen, slapeloosheid, hyperwaakzaamheid of depressieve gevoelens, en daarom kan psychologische zorg net zo belangrijk zijn als medische zorg.
Er zijn geen specifieke medicijnen om tinnitus te behandelen, hoewel sommige antidepressiva angst of slaapproblemen kunnen verlichten. Tot op heden is er geen solide bewijs dat vitamines, voedingssupplementen of kruidenmiddelen helpen bij de genezing.
Cognitieve gedragstherapie
Cognitieve gedragstherapie is een vorm van psychologische therapie die erop gericht is de manier waarop iemand denkt, voelt en reageert op tinnitus te veranderen, in plaats van het oorsuizen zelf weg te nemen. “Veel mensen komen bij mij terecht nadat ze verschillende specialisten hebben bezocht en te horen hebben gekregen dat er niets aan te doen is”, zegt psychologe Gamerro. Ze stelt dat die boodschap het lijden kan verergeren en de prognose kan verslechteren, vooral bij mensen met angststoornissen of slaapproblemen.
Volgens Gamerro is cognitieve gedragstherapie momenteel een van de behandelingen met de sterkste wetenschappelijke onderbouwing voor chronische tinnitus. Het doel ervan is niet om het geluid te elimineren, maar om sombere gedachten zoals ‘ik kan dit niet verdragen’ of ‘mijn leven heeft geen zin’ bij te sturen, een toestand van voortdurende alertheid te verminderen en de hersenen te helpen het geluid niet langer als een bedreiging te beschouwen. Volgens onderzoek dat is gepubliceerd in de Cochrane Database of Systematic Reviews leidt deze therapie niet tot een significante vermindering van de subjectieve intensiteit van de tinnitus, maar wel tot een verbetering op het gebied van depressie en levenskwaliteit.
Wanneer er tekenen van tinnitus zijn, kan een onderzoek door een kno-arts behandelbare oorzaken uitsluiten. Gamerro benadrukt dat wennen aan tinnitus niet betekent dat je je erbij neerlegt. Veel mensen slagen erin hun slaap, concentratie en kwaliteit van leven te verbeteren met de juiste informatie en een alomvattende aanpak.